ویژه نامه پنجم مرداد، سالروز اقامه اولین نمازجمعه
1396/05/01

5 مرداد 1358 اولین نمازجمعه تهران به فرمان امام خمینی (ره) و به امامت مرحوم آیت‌الله طالقانی (ره) در دانشگاه تهران برگزار شد. 

5 مرداد 1358 اولین نمازجمعه تهران به فرمان امام خمینی (ره) و به امامت مرحوم آیت‌الله طالقانی (ره) در دانشگاه تهران برگزار شد. متعاقب آن پیرو درخواست وپیشنهاد علماء بلاد، حضرت امام (س) نیز بعنوان ولی امر مسلمین، امام جمعه اکثر شهرهای مهم ایران را تعیین نمودند. بعد از رحلت حضرت امام خمینی (س) نیز، بادرخواست علماء شهرها و بررسی وپیشنهاد دبیرخانه ائمه جمعه کشور، امامان جمعه شهرها، توسط امام المسلمین حضرت ایت الله العظمی امام خامنه‌ای منصوب شده و می‌شوند. اکنون درحدود900 نقطه کشور هر جمعه نماز وحدت آفرین و دشمن شکن جمعه برگزار می‌شود.

نمازجمعه درواقع کانون عبودیت الله، بصیرت افزاییِ عمومی، تجلیگاه اخوت، مهربانی، همدردی و تبادل نظر بین آحاد مردم است. نمازجمعه کنگره بزرگ امت حزب الله، میعادگاه پیشتازان ولایتمدار، وعده‌گاه پیروان مکتب روح الله و خلاصه عاشقان الله و خار چشم منافقین قدیم و جدید (غربزدگان سست ایمان) است.
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نُودِی لِلصَّلَاةِ مِنْ یوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَیعَ ذَلِكُمْ خَیرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
اى كسانى كه ایمان آورده‌اید چون براى نمازجمعه ندا در داده شد به سوى ذكر خدا بشتابید و داد و ستد را واگذارید اگر بدانید این براى شما بهتر است.
مورد خطاب آیه، اهل ایمان می‌باشند. بنابراین، «ایمان» مقتضی اهتمام به اقامه‌ی نمازجمعه، و اعراض و وانهادن كارهای مخالف آن می‌باشد. «نودی» از ماده‌ی «نداء»، بانك برآوردن، و در این جا به معنای اذان است؛ زیرا در اسلام ندایی برای نماز جز اذان نداریم. به این ترتیب، هنگامی كه صدای اذان نمازجمعه بلند می‌شود، اهل ایمان موظفند كسب و كار را رها كرده، به سوی نماز كه مهمترین یاد خدا است بشتابند. مرحوم علامه‌ی طباطبایی هم به همین مضمون اشاره دارد.
گفتنی است كه در برخی از روایات در مورد نمازهای روزانه آمده است كه برای شركت در نماز با آرامش گام بردارید، ولی در مورد نمازجمعه، آیه فوق می‌فرماید: فاسعوا؛ بشتابید. و این دلیل بر اهمیت فوق العاده نمازجمعه است. منظور از «ذكرالله» در درجه‌ی اول نماز است، ولی می‌دانیم كه خطبه‌های نماز آمیخته‌ی با ذكر خداست، و در حقیقت بخشی از نمازجمعه است. بنابراین برای شركت در خطبه‌ها نیز باید تسریع كرد.
جمله‌ی «وذروالبیع» به این معناست كه با شنیدن اذان در روز جمعه، خرید و فروش را ترك كنید و به نمازجمعه بشتابید. البته مراد خصوص ترك داد و ستد نیست، بلكه ترك هر عملی كه موجب اعراض از نمازجمعه گردد، مورد نظر آیه است و ذكر خصوص داد و ستد به این جهت است كه داد و ستد از پرفایده‌ترین اعمال آدمی در دنیا است. وقتی این عمل را می‌بایست ترك كرد، ترك بقیه‌ی اعمال معارض با نمازجمعه به طریق اولی است. جمله‌ی «ذلكم خیرلكم» اشاره دارد به این كه در هنگام ظهر در روز جمعه، بهترین كار، اقامه‌ی نمازجمعه است و هیچ عمل دیگری جای آن را نمی‌گیرد.
 
فَإِذَا قُضِیتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِیرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
و هنگامی که نماز پایان گرفت (شما آزادید) در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا بطلبید، و خدا را بسیار یاد کنید شاید رستگار شوید!
 
منظور از قضأ صلوة، اقامه نمازجمعه، و تمام شدن آن است و مراد از «انتشار در ارض» متفرق شدن مردم در زمین و مشغول شدن در كارهای روزانه برای به دست آوردن فضل خدا (رزق و روزی) است و اگر در میان همه كارهای روزانه فقط طلب رزق را نام برده برای این بود كه مقابل ترك بیع در آیه قبلی واقع شود، لیكن از آنجایی كه ما در آیه قبلی گفتیم كه منظور از ترك بیع همه كارهایی است كه آدمی را از نماز باز می‌دارد، لاجرم باید بگوییم منظور از طلب رزق هم همه كارهایی است كه عطیه‌ی خدای تعالی را در پی دارد، چه طلب رزق و چه عیادت مریض، و یا سعی در برآوردن حاجت مسلمان، و یا زیارت برادر دینی یا حضور در مجلس علم، و یا كارهایی دیگر از این قبیل.
ناگفته پیداست كه امر به «انتشار در زمین» و «طلب روزی» امر وجوبی نیست، بلكه به اصطلاح «امر بعد از نهی» است، و دلالت بر جایز بودن انتشار می‌كند، ولی بعضی از این تعبیر چنین استفاده كرده‌اند كه تحصیل روزی بعد از نمازجمعه مطلوبیت و بركتی دارد، و در حدیثی آمده است كه پیامبر بعد از نمازجمعه سری به بازار می‌زد. جمله «واذكروا اللّه كثیرا» اشاره به یاد خدا است در برابر آن همه نعمت‌هایی كه به انسان ارزانی داشته.
 
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَیها وَ تَرَکُوکَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَیرُ الرَّازِقینَ
و چون داد و ستد یا سرگرمی‌ای ببینند، به سوی آن روی آور می‌شوند و تو را در حالی كه ایستاده‌ای ترك می‌كنند. بگو: آنچه نزد خداست از سرگرمی و از داد و ستد بهتر است و خدا بهترین روزی دهندگان است.
 
و اما شأن نزول این آیه عبارت است از این‌كه: در یكی از سالهایی كه مردم مدینه گرفتار خشكسالی و گرسنگی و افزایش نرخ اجناس شده بودند دحیه با كاروانی از شام فرا رسید و با خود مواد غذایی آورده بود، در حالی كه روز جمعه بود و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم مشغول خطبه نمازجمعه بود، طبق معمول برای اعلام ورود كاروان طبل زدند و حتی بعضی دیگر آلات موسیقی را نواختند، مردم با سرعت خود را به بازار رساندند، در این هنگام مسلمانانی كه در مسجد برای نماز اجتماع كرده بودند خطبه را رها كرده و برای تأمین نیازهای خود به سوی بازار شتافتند، تنها دوازده مرد و یك زن در مسجد باقی ماندند(آیه نازل شد و آنها را سخت مذمّت كرد) پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم فرمود: اگر این گروه اندك هم می‌رفتند از آسمان سنگ بر آنها می‌بارید.
 

«قل ما عندالله خیر من اللهو و من التجارة و اللّه خیر الرّازقین»

در این قسمت از آیه به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم امر می‌كند كه مردم را به خطایی كه مرتكب شدند متنبه كند، و بفهماند كه كارشان چقدر زشت بوده، و مراد از جمله «ما عندالله» ثوابی است كه خدای تعالی در برابر شنیدن و موعظه در نمازجمعه عطا می‌فرماید و معنای جمله این است كه: به ایشان بگو آنچه نزد خدا است از لهو و تجارت بهتر است، برای اینكه ثواب خدای تعالی خیر حقیقی و دائمی و بدون انقطاع است و اما آنچه در لهو و تجارت است اگر خیر باشد خیری خیالی و غیردائمی است. علاوه بر این، چه بسا خشم خدا را در پی داشته باشد، همچنان كه لهو همیشه خشم خدای تعالی را در پی دارد. ثواب و پاداش الهی و بركاتی كه از حضور در نمازجمعه و شنیدن مواعظ و اندرزهای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم و تربیت معنوی و روحانی عاید شما می‌شود قابل مقایسه با هیچ چیز دیگر نیست و اگر از این می‌ترسید كه روزی شما بریده شود اشتباه می‌كنید، خداوند بهترین روزی دهندگان است.
 

در مکتب اهل بیت(ع)

ا - پیامبر اکرم (ص)
خداوند، نمازجمعه را بر شما واجب کرد. هرکس آن را در حیات من یا پس از وفات من، از روی سبک شمردن، و یا انکار رها سازد، خداوند، او را پریشنا می‌کند، و به کارش برکت نمی‌دهد. بدانید ! نمازش پذیرفته نمی‌شود. بدانید ! بدانید ! زکاتش را قبول نمی‌کنند. بدانید ! حجش، قبول نیست، بدانید ! کارهای نیک او قبول نخواهد شد تا آنکه توبه کند و دیگر نمازجمعه را رها نکند، سبک نشمارد، و منکر نشود.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص 7)
 
2- پیامبر اکرم (ص)
کسی که ندای اذان نمازجمعه را بشنود، نمازجمعه بر او واجب خواهد شد.
(کنزالعمال، ج 7 ص 723)
 
3- پیامبر اکرم (ص)
چهار نفر، عمل (زندگی) را از نو آغاز می‌کنند :
1.     بیمار هنگامی که بهبود یابد.
2.    مشرک هنگامی که اسلام می‌آورد.
3.    حج گذارنده، هنگامی که از مناسک آسوده شود.
4.    آنکه بعد از گذراندن نمازجمعه باز می‌گردد.
(بحارالانوار ج 86 ص 197)
 
4- پیامبر اکرم (ص)
خطاب به مومنی که به ایشان عرض کرد بارها عزم رفتن به حج نموده ام ولی توفیق عایدم نشده است، فرمود : بر تو باد که پیوسته در نمازجمعه حضور یابی که آن حج مستمندان است .
 (وسایل الشیعه، ج 5 ص 5) 
 
5- پیامبر اکرم (ص)
کسی که در روز جمعه ناخن هایش را گرفته و صورت خود را اصلاح نماید، دندان هایش را مسواک زده. برای رفتن به نمازجمعه غسل کند، هفتاد هزار فرشته او را بدرقه کرده و برایش طلب استغفار نموده و شفاعتش می‌کنند.
 (مستدرک الوسایل، ج 6 ص 4)
 
6- پیامبر اکرم (ص)
هر کس از روی ایمان و به خاطر رضای خدا، به نمازجمعه رود، برنامه عملش را از سر گرفته است.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص 4)
 
7- پیامبر اکرم (ص)
رفتن به نمازجمعه هم دیدار است و هم زینت و زیبایی.
(بحارالانوار، ج 89 ص 197)
 
8- پیامبر اکرم (ص)
کسانی که نمازجمعه را ترک کنند، باید نهی از منکر شوند و بر دل‌های آنان مهر زده خواهد شد.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص 6)
 
9- پیامبر اکرم (ص)
هرگاه مؤمنی به سوی نمازجمعه حرکت کند، خداوند دلهره‌های روز قیامت را برای او کاهش داده و به سوی بهشت راهنمایی اش می‌کند.
(وسایل الشیعه، ج 7 روایت 9390)
 
10- پیامبر اکرم (ص)
کسی که سه نوبت نمازجمعه را از روی اهمیت ندادن به آن ترک کند، خدا بر دلش مهر می‌نهد.
(کنزالعمال، حدیث 21123)
11- پیامبر اکرم (ص)
پیش از آنکه از دنیا بروید، از خداوند طلب بخشش کنید، قبل از اینکه گرفتار شوید، در انجام کارهای نیک سبقت بگیرید و با ذکر خدا و دادن صدقه به طور آشکار و پنهان، میان خود و پروردگارتان پیوند بر قرار کنید و بدانید که خداوند نمازجمعه را تا قیامت بر شما واجب کرده است.
(جواهرالکلام، ج 11 ص 158)
 
12- پیامبر اکرم (ص)
سه کار است که اگر امت من پاداش عظیم آن را درک می‌کردند، برای به دست آوردن آن، ازدحام و قرعه کشی می‌نمودند: 1 – اذان 2 – شتاب در رفتن به نمازجمعه. 3 – در صف اول نمازجمعه و جماعت قرار گرفتن.
(بحارالانوار، ج 84 ص 156)
 
13- پیامبر اکرم (ص)
 می‌خواهید بدانید اهل بهشت چه کسانی هستند؟ کسانی که گرما و سرمای شدید، مانع حضورشان در نمازجمعه نمی‌شود.
(کنزالعمال، ج 7 ح 21085)
 
14- پیامبر اکرم (ص)
در رکعت اول نمازجمعه، سوره جمعه و در رکعت دوم سوره منافقون خوانده شود.
 
15- پیامبر اکرم (ص)
 زمانی که روز جمعه فرا می‌رسد، شیاطین به بازارها رفته و برای مردم مانع ایجاد می‌کنند تا مردم را از رفتن به نمازجمعه باز دارند.
(کنزالعمال، ج 7 ص 736)
 
16-  پیامبر اکرم (ص)
هر کس در روز جمعه غسل کرده و به سوی نمازجمعه قدم بر دارد، و به خطبه‌های امام گوش کند، برای هر قدمش پاداش یک سال عبادت که روزش را روزه بوده و شبش را عبادت کرده به او داده می‌شود.
(مستدرک الوسایل، ج 2 ص 504)
 
17- پیامبر اکرم (ص)
هر کس بعداز نمازجمعه یک مرتبه سوره توحید، هفت مرتبه سوره فلق و هفت مرتبه ناس را بخواند، تا جمعه دیگر بلا و فتنه‌ای به او نمی‌رسد.
(ثواب الاعمال، ص 455)
 
18- پیامبر اکرم (ص)
جمعه روزی است که خداوند همگان را در آن جمع کند، پس هیچ مؤمنی نیست که در آن روز به سوی نمازجمعه رود، مگر اینکه خداوند روز قیامت بر او آسان گرفته و دستور می‌دهد که او را به بهشت ببرند.
(من لا یحضره الفقیه، ج 1 ص 427)
 
19- امیرالمؤمنین علی (ع)
جمعه روزی است که خداوند آن را برای شما عید قرار داده  است، جمعه سرور روزها و برترین عیدهاست. خدا شما را امر کرده که در آن روز به سوی ذکرش (سوره جمعه آیه 9) بشتابید. پس با رغبت شما به عبادت و نمازجمعه به حدی باشد که نیت شما خالص گردد. در این روز بسیار زاری و نیایش کنید، نیازهای خود را از خداوند خواسته و طلب رحمت و آمرزش کنید. زیرا خداوند دعای هر کس که او را به حقیقت بخواند، اجابت کرده و هر کس را که از بندگی و فرمانش امتناع کند، وارد دوزخ می‌کند... نمازجمعه بر هر مؤمنیع به جز: کودک، بیمار، دیوانه، پیر و ناتوان، نابینا، مسافر، زن، بنده مملوک و کسی که در فاصله دو فرسخی باشد، (هر فرسخ حدود 4 کیلومتر است) واجب است.
(من لا یحضره الفقیه، ج 2 ص 104)
 
20- امیرالمؤمنین علی (ع)
کسی که سه هفته متوالی، بدون عذر نمازجمعه را ترک کند از جمله منافقان به حساب می‌آید.
(مستدرک الوسایل، ج 2 ص 6291)
 
21- امیرالمؤمنین علی (ع)
من برای شش نفر نزد خداوند ضمانت بهشت می‌نمایم، یکی از آنان کسی است که به سوی نمازجمعه برود، و در راه بمیرد، آنگاه بهشت برای اوست.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص11)
 
22- امیرالمؤمنین علی (ع)
اگر در سه چیز با رهبران و پیشوایان خود مخالفت ورزید، هلاک خواهید شد: نمازجمعه، جهاد با نفس و مناسک حج.
(مستدرک الوسایل، ج 6 ص 7)
 
23- امیرالمؤمنین علی (ع)
اقامه نمازجمعه بر کسی جایز نیست مگر اینکه امام و یا منصوب امام باشد.
(مستدرک الوسایل، ج 6 ص 13)
 
24- امیرالمؤمنین علی (ع)
 در روز جمعه سفر مکن تا نمازجمعه را بگزاری، مگر سفری باشد که در آن روی به خدا داری، یا چاره‌ای دیگر جز رفتن به آن سفر را نداری.
(نهج البلاغه نامه 70)
 
25-  امیرالمؤمنین علی (ع)
مردم شرکت کننده در نمازجمعه، سه دسته هستند: دسته‌ای قبل از امام در نمازجمعه شرکت می‌کنند، در حالی که سکوت کرده و به خطبه‌ها گوش می‌دهند، شرکت آن‌ها در نمازجمعه، کفاره گناهان آن‌ها از این جمعه تا جمعه آینده است، به اضافه سه روز. دسته دیگر کسانی هستند که در نمازجمعه شرکت می‌کنند، در حالی که مشغول صحبت و حرکت هستند، بهره آن‌ها از نمازجمعه، صحبت با دوستان و نشستن با آنهاست. دسته سوم، هنگامی که امام جمعه، به خطبه مشغول می‌شود، به نماز مشغول می‌شوند، آنها نیز بر خلاف سنت عمل کرده اند، آنها از کسانی هستند که اگر چیزی از خداوند بخواهند، اگر بخواهد عطا کرده و اگر بخواهد محرومشان سازد.
(بحارالانوار، ج 86 ص 198)
 
26- امام باقر(ع)
سه چیز موجب رفعت درجات آست: وضوی کامل در هوای سرد، انتظار نماز بعد از نماز و رفتن در روز و شب به سوی نماز جماعت و جمعه.
(بحارالانوار، ج 88 ص 10)
 
27- امام  باقر(ع)
 نمازجمعه، واجب بوده و اجتماع برای آن به امامت معصوم، واجب است. هرگاه مردی بدون عذر، سه جمعه را ترک گوید، امر واجب را ترک کرده و کسی سه امر واجب را بدون دلیل ترک نمی‌کند، مگر آن که منافق باشد.
( وسایل الشیعه، ج 5 ص 4)
 
28- امام باقر(ع)
نمازجمعه سنتی است از پیامبر اسلام، بشارتی است برای مؤمنان و توبیخی است برای منافقان.
(وسایل الشیعه، ج 6 روایت 7602)
 
29- امام باقر (ع)
به خدا سوگند، به من خبر رسیده است که اصحاب پیامبر(ص)، از روز پنجشنبه برای نمازجمعه آماده می‌شدند، چون روز جمعه برای مسلمانان کوتاه است.
(من لایحتضره تافقیه، ج 1ص 416)
 
30-  امام صادق(ع)
مسافری که نمازجمعه را از روی شوق، محبت و عشق اقامه نماید، خداوند بزرگ، پاداش صد نمازجمعه کسانی که در وطن خود هستند را به او عطا می‌کند.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص 35)
 
31 - امام صادق(ع)
هر گاه کسی به سوی نمازجمعه قدم بردارد، خداوند جسد او را بر اتش دوزخ حرام خواهد کرد.
(من لایحتضر الفقیه، ج 1 ص 247) 
 
32-  امام صادق(ع)
وقتی که امام از خطبه‌ها فارغ شود تا زمانی که صف‌های نمازجمعه مرتب گردد، دعا مستجاب می‌شود. همچنین آخر روز جمعه تا غروب نیز دعا مستجاب خواهد شد.
(وسایل الشیعه، ج 5 ص 45)
 
33- امام صادق(ع)
بدانید که خداوند، مؤمنان را به وسیله نمازجمعه گرامی داشته است.
(مستدرک الوسائل، ج 6 ص 5)
 
34- امام صادق(ع)
 روش علی (ع) جنین بود: زندانیانی را که به دلیل تهمت و یا ناتوانی در پرداخت قرض زندانی بودند، در روز جمعه با ضمانت اولیاء آنان از زندان خارج می‌ساخت تا در نمازجمعه حاضر شوند.
(مستدرک الوسائل، ج 6 ص 27)
 
35 - امام صادق(ع)
آن که کارگری را در روز جمعه به کار گیرد و او را از شرکت در نمازجمعه باز دارد، به گناه کاری خود اعتراف کرده است، و چنانچه او را از نمازجمعه باز ندارد، در پاداش او شریک است.
(وسائل الشیعه، ج 13 ص 245)
 
36- امام رضا (ع)
 خطبه به این دلیل در روز جمعه تشریع شده است که نمازجمعه، یک برنامه عمومی است. خداوند به امیر مسلمین امکان می‌دهد مردم را موعظه کرده و به اطاعت خدا ترغیب کند، از معصیت الهی ترسانده  و ان‌ها را به مصاحت دین و دنیایشان آگاه ساخته و اخبار و حوادث مهمی که از نقاط مختلف به او می‌رسد و برای سرنوشت آنها مؤثر است، به اطلاعشان برساند. دو خطبه قرار داده شد، تا در یکی حمد و تقدیس الهی باشد و در دیگری نیازها، هشدارها و دعا‌ها و اوامر و دستوراتی را که با صلاح و فساد جامعه اسلامی، در ارتباط است، به آنها اعلام نماید.
(وسایل الشیعه، ج 7 ص 344)
 

در محضر ولایت و مراجع

امام راحل (ره)
1.    نمازجمعه سنگر است و این سنگر‌ها را پر کنید.
2.    به حمدا… در این نهضت، نمازجمعه با محتوای حقیقی آن تحقق یافت.
3.    نمازجمعه که نمایشی از قدرت سیاسی و اجتماعی اسلام است باید هر چه با شکوه تر و پر محتواتر اقامه شود.
4.    ملت ما گمان نکند که نمازجمعه یک نماز عادی است.
5.    تحقیقا احیای نمازجمعه در ایران از مسائل بسیار مهم است.
6.    نمازجمعه موجب می‌شود تا مسائل فراموش شده در اسلام به بهترین وجه برای مردم گفته شود.
7.    یکی از برکات این نهضت و انقلاب همین اقامه نمازجمعه هاست.
8.    من امیدوارم که نمازجمعه‌ها محتوای اصیل خود را باز یابد.
9.    نمازجمعه یک اجتماع سیاسی است. نمازجمعه یک عبادت سرتاپا سیاسی است.
10.    به این نمازجمعه اهمیت بدهید. این هم از برکات جمهوری اسلامی است.
11.    ائمه جمعه در سراسر ایران بالاترین اجتماع را دارند.
12.    نمازجمعه‌ها با قدرت هر چه بیشتر انجام شود.
13.    یکی از مهم ترین چیزهایی که در این انقلاب حاصل شد قضیه نمازجمعه است.
14.     مردم و نسل‌های آینده به این مساله اهمیت بدهند که نمازجمعه در راس همه امور است.
15.    منصب امامت جمعه یعنی منصب تماس روحانیت با ملت.
16.    ائمه جمعه و جماعات مردم را ارشاد کنند و حضور آنها را در صحنه گوشزد کنند.
17.    این نمازجمعه‌ای که در همه جا است شما می‌بینید چه برکتی دارد.
18.    این نمازجمعه تقریبا مردم را مهیا می‌کند، مردم را بیدار می‌کند.
19.     آنچه مردم را مجتمع می‌کند همین ائمه جماعات و جمعه هاست.
20.    در صدر اسلام هم نمازجمعه و مساجد چنین وضعی داشتند که اجتماعات وسیله‌ای بودند برای رفع گرفتاری‌های مسلمین و تصمیم گیری در مقابله با دشمنان اسلام.
21.    برپایی نمازجمعه یکی از برکات بسیار عظیم اسلام.
22.    امروز از برکت نمازجمعه است که ملت از خانه هایشان بیرون ریخته و در مراکز نمازجمعه اجتماع و با یکدیگر تفاهم می‌کنند و به مسائل سیاسی و دینی گوش می‌دهند.
23.    این رسانه‌های گروهی بیگانگان هستند که تبلیغ می‌کنند مردم علاقه زیادی به نمازجمعه ندارند.
24.     ائمه جمعه باید توجه داشته باشندکه یکی ازموثرترین قشرهای جامعه به حساب می‌آیند.
 

امام خامنه ای(مدظله العالی)

 

1.    مظهر عزم ملی نمازجمعه است.
2.    اقبال به نمازجمعه دشمن را ناکام و ناراحت می‌کند چون با اقامه نمازجمعه نقشه‌های دشمن به هم می‌ریزد.
3.     نمازجمعه به پیشرفت اهداف جمهوری اسلامی کمک می‌کند.
4.    هنر بزرگ امامان جمعه این است که مطلب مورد نیاز مردم را بشناسد، استفهام‌های مردم را بداند و مطرح کند.
5.    نمازجمعه یک سنگر اساسی در مقابل تهاجم همه جانبه دشمن است.
6.    نمازجمعه را باید کاری کرد که مشعل هدایتی باشد.
7.    نمازجمعه وسیله تربیت اسلامی است.
8.    خطبه نمازجمعه یک منبر معمولی نیست.
9.    یکی از مهم ترین عوامل حفظ ایمان و روحیه در مردم همین نمازجمعه و همین خطبه‌های جمعه است.
10.    باید تلاش کنیم که همان جایگاه و محور مرکزی را که اسلام برای نمازجمعه خواسته است محقق کنیم.
11.    نمازجمعه هنوز خیلی مضر به منافع دشمنان ماست.
12.    این نماز، نمازجمعه است. نماز اجتماع است. نماز روشنگری و آگاه سازی آحاد مردم است. نماز اخبار از آفاق به مومنین و آحاد مردم است.
13.    ارتباط با خدا را بیشتر کنیم و یکی از آنها نمازجمعه است.
14.    هر چه می‌توانیم باید اجتماع مردم و وحدت کلمه مردم را تقویت کنیم و از مهم ترین ابزارهایش نمازجمعه است.
15.    هرچه می‌توانیم دل‌های مردم را به خدا بایستی نزدیک تر کنیم و وسیله اش نمازجمعه است.
16.    نمازجمعه نعمت بزرگی است که در اختیار ماست.
17.    شکر نمازجمعه را بکنید تا خدا برکات نمازجمعه را زیاد کند.
18.    نمازجمعه مثل رشته تسبیح است. این مثل یک کانونی است که نور و گرما به سطح جامعه می‌بخشد.
19.    نمازجمعه هر کلمه اش و هر خطبه اش یک درمان شفابخشی بر دل‌های مردم متدین و مومن.
20.    نمازجمعه در نقاط کشور بخشی از کار دستگاه رهبری کشور را دارند انجام می‌دهند.
21.    مسئولان انقلاب در سراسر کشور ائمه جمعه هستند. پایگاه‌های هدایت و رهبری مردم در سراسر کشور ائمه جمعه هستند. سنگرهای دفاع معنوی در مقابل دشمنان در سطح جامعه ائمه جمعه هستند.
22.     اگر دستگاه امامت جمعه و نمازهای جمعه از انقلاب گرفته شود یقینا به انقلاب لطمه‌ای سخت خواهد خورد.
23.    یکی از بزرگترین کارهای امام بزرگوارمان ایجاد و تاسیس همین نمازهای جمعه بود.
24.    سنگرهای دفاع معنوی در مقابل دشمنان در سطح جامعه ائمه جمعه هستند.
25.    همین نمازجمعه بود که شوق جهاد فی سبیل الله را در دلها تحریک کرد.
26.      از مردم عزیزمان مصرا میخواهم برای کوری چشم دشمن نمازجمعهها را با شکوهتر کنند.
27.    نمازجمعه یک واجب سمبلیک است. اولا نماز است، یعنی: ذکر خداست، ثانیا سلاح است، حالت جنگیدن با دشمن و با شیطانهاست.
28.    نمازجمعه برای گسترش تقوی و روح دینی در مردم است.
29.    نمازجمعه همانطوری که از نامش هم نشان میدهد، نمازی است که ذکر خدا را با اجتماع مسلمانان توام تامین میکند.
30.    ما از اول باید فکر کنیم که چگونه میشود جوانان را به نمازجمعه جذب کرد.
31.      نسل جوان ما تشنه حقیقت، فهمیدن و آگاه شدن است. نمازهای جمعه باید بتواند این تشنگی را به نحو نیکوتر به انجام برساند.
32.     اگر با نگاه متدبرانه‌ای به اوضاع کشور خود و گذشته و آینده آرمانی آن نگاه کنیم، نقش نمازجمعه و اهمیت این فریضه را بیشتر درک خواهیم کرد.
33.    نمازجمعه یک سنگر اساسی در مقابل تهاجم همه جانبه دشمن است. بنابراین باید این سنگر را هرچه محکم تر آراست و حفظ کرد.
34.    این نماز تفاوت میکند با آن ذکر و یادی که تنها و در خلوت انجام بگیرد در این نمار تن‌ها و دلهای مردم در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد لذا به این نماز میگویند نماز وحدت آفرین حقیقت هم همین است.
35.    خدمتگزاری در این نقطه و شغلی که شما در خدمت به دین و مسلمین برای همه انتخاب کرده اید، افتخار بزرگی است.
36.    هم شما کارکنان و زحمتکشان و خدمتگزاران ستاد نمازجمعه، هم ائمه محترم جمعه، هم مسئولانی که در مراکز به امور نمازهای رسیدگی می‌کنند همه در فیض‌رسانی این فریضه بزرگ سهیم هستند این را باید قدر دانست.
37.    ائمه محترم جمعه و دستاندرکاران اقامه نماز بیشترین نقش را در خدمت رسانی این فریضه (نمازجمعه) به مردم دارند و همه این خدمات هم مشکور است.
38.    مردم هم باید نمازجمعه را قدر بدانند و ائمه جمعه و دیگر دست اندرکاران هم باید جاذبه‌های نمازجمعه را روز به روز بیشتر کنند.
39.    در نمازجمعه مردم باید با جریانات و مسائل جهان اسلام آشنا شوند حقیقت را بفهمند این مطلب همیشه همین طور بوده است. اما امروز از همیشه مهمتر است. چرا؟ چون دستگاه‌های سلطه طلب و مستکبران دنیا پول خرج می‌کنند برای اینکه بتوانند حرف دروغ و شایعه پراکنی و فریب و ترفندهای گوناگون تبلیغی خود را به گوش مردم دنیا برسانند و آنها را از این طریق منحرف کنند.
40.    امروز به برکت انقلاب اسلامی و با هوشیاری امام بزرگوارمان به یک سنت پایدار در کشور تبدیل شده است.
41.    قدر این فریضه عظیم (نمازجمعه) را باید خیلی دانست.
42.    همین نمازجمعه بود که یک توده عظیم را با وجود این همه طبل و بوق تفرق در خط واحد مستقیم نگه داشت.
 

نظر شرعی مراجع عظام تقلید در رابطه با نمازجمعه

آیات عظام: امام خمینی (مسئله) سبحانی(مسئله) : در روز جمعه انسان مى‌تواند به جاى نماز ظهر، دو ركعت نمازجمعه بخواند. (امام خمینی: ولى احتیاط مستحب آن است كه اگر نمازجمعه خواند، نماز ظهر را هم بخواند، و این احتیاط خیلى مطلوب است).
آیةالله العظمی اراکی (توضیح المسائل): نمازجمعه عبادتی است همچون نمازهای دیگر كه در ظهر روز جمعه با شرایطی خاص انجام میشود و در فضیلت این نماز همین بس كه سوره‌ای در قرآن به این نام آمده و درآنجا صریحاً مؤمنان را به حضور در نمازجمعه دعوت فرموده است و درآن آیه آمده است: هنگامی كه صدای مؤذن بلند شد و دعوت به نماز شدی معامله و تجارت را رها ساز و برای انجام فریضه الهی حاضر شو، كه از همه چیز برای شما بهتر است، (مراد از ذكر درایه، به اتفاق مفسران نمازجمعه است) و نیز در روایت آمده كه: نمازجمعه باعث حرام شدن آتش جهنم است بر بدن و موجب تخفیف هولهای قیامت و كشیده شدن قلم عفو بر جرائم اعمال گذشته است، و ثواب شركت در نمازجمعه برای غیر مستطیع، معادل با حج است و در روایات دیگر تاركین آن را سخت نكوهش كرده تا آنجا كه می‌خوانیم: كسی كه سه هفته آن را ترك كند منافق می‌باشد.
 
آیةالله العظمی امام خامنه‌ای (أجوبةالإستفتائات سؤالهای 606 و 607 و 608):
سؤال 606: نظر جنابعالى درباره شرکت در نمازجمعه با توجه به اینکه در عصر غیبت حضرت حجت(عجل الله تعالى فرجه الشریف) به سر مى‌بریم، چیست؟ اگر افرادى اعتقاد به عدالت امام جمعه نداشته باشند، آیا تکلیف شرکت در نمازجمعه از آنان ساقط مى‌شود؟
پاسخ: هرچند نمازجمعه در عصر حاضر واجب تخییرى است و حضور در آن واجب نیست، ولى با توجه به فوائد و آثار شرکت در آن، سزاوار نیست که مؤمنین خود را از برکات حضور در این نماز به مجرد تشکیک در عدالت امام جمعه و یا عذرهاى واهى دیگر، محروم سازند.
سؤال 607: معناى وجوب تخییرى در مسأله نمازجمعه چیست؟
پاسخ: معناى آن این است که مکلّف در اداى فریضه واجب ظهر روز جمعه بین خواندن نمازجمعه یا نماز ظهر مخیر است.
سؤال 608: نظر جنابعالى در مورد شرکت نکردن در نمازجمعه بر اثر بى‌مبالاتى، چیست؟
پاسخ: ترک حضور و شرکت نکردن در نماز عبادى سیاسى جمعه به خاطر اهمیت ندادن به آن، شرعاً مذموم است.
 
آیات عظام: خوئی  (مسئله )  سیستانی (مسئله) : نمازجمعه واجب تخییری است به این معنی که مکلّف در روز جمعه مخیّر است که نمازجمعه را بخواند در صورتی که شرائطش موجود باشد، یا نماز ظهر بجا آورد پس اگر نمازجمعه را بجا آورد؛ کفایت از ظهر می‌کند.
 
آیات عظام: گلپایگانی و صافی (مسئله) : در زمان حضور امام علیه السلام واجب است انسان درروز جمعه بجای نماز ظهر دو رکعت نمازجمعه بخواند، ولی در این زمان اگر کسی نمازجمعه بخواند، احتیاط واجب آن است که نماز ظهر را هم بخواند.
 
آیةالله العظمی شبیری زنجانی (مسئله) : در زمان حضور امام علیه السلام واجب است انسان درروز جمعه بجای نماز ظهر دو رکعت نمازجمعه بخواند، ولی در زمان غیبت حضرت علیه السلام خواندن نماز ظهر در وقت امکان حضور در نمازجمعه  با شرایط معتبر، خلاف احتیاط است؛همچنانکه  اگر نمازجمعه خواند بنابراحتیاط به ان اکتفا نکرده، بلکه باید نماز ظهر را هم بخواند.
 
آیات عظام: فاضل لنکرانی  (مسئله )  مکارم شیرازی (مسئله) : نمازجمعه دو رکعت است و در روز جمعه جانشین نماز ظهر می‌شود و در زمان حضور پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و امام معصوم علیه السلام و نائب خاصّ او ‌واجب عینی است، امّا در زمان غیبت کبری واجب تخییری می‌باشد، یعنی میان نمازجمعه و نماز ظهر مخیّر است، ولی در زمانی که  حکومت عدل اسلامی باشد. و نمازجمعه اقامه شود، (فاضل لنکرانی: بهتر آن است که نمازجمعه خوانده شود. مکارم شیرازی: احتیاط آن است كه ترك نشود).
 
آیةالله العظمی بهجت (مسئله) : در روز جمعه انسان می‌تواند بنابرأظهر بجای نماز ظهر دو رکعت نمازجمعه بخواند و در عصر غیبت وجوب آن تخییری است، یعنی نمازجمعه کفایت از نماز ظهر می‌کند.
 
آیةالله العظمی وحیدخراسانی (مسئله) : نمازجمعه با امام معصوم علیه السلام یا منصوب از قبل آن حضرت واجب تعیینی است،  و در زمان غیبت مکلّف مخیّر است که نماز ظهر بخواند یا –با اجتماع شرایط- نمازجمعه بخواند و احوط نماز ظهر است و افضل نمازجمعه است.
 
آیةالله العظمی نوری همدانی (مسئله) : در روز جمعه انسان می‌تواند  بجای نماز ظهر دو رکعت نمازجمعه بخواند، ولی  بهتر  آن است که  نماز  جمعه  بخواند  و  احتیاط  مستحب آن است که اگر نمازجمعه خواند نماز ظهر را هم بخواند. و این احتیاط خیلی مطلوب است.
 
آیةالله العظمی مظاهری (مسئله 1157): نمازجمعه در زمان حضور و در زمان غیبت امام‌علیه السلام واجب تخییرى است كه به جاى نماز ظهر خوانده مى‌شود و آن دو ركعت است مثل نماز صبح و تمام شرایط عمومى نماز صبح را دارد حتّى حمد و سوره آن باید بلند خوانده شود ولى در آن دو قنوت مستحب است یكى قبل از ركوع ركعت اوّل و دیگرى بعد از ركوع ركعت دوّم و نیز مستحب است در ركعت اوّل سوره جمعه و در ركعت دوّم سوره منافقین خوانده شود. و ظن و سهو و شك در آن، حكم ظن و سهو و شك در نماز صبح را دارد.
آیةالله العظمی تبریزی (توضیح المسائل مراجع، نمازجمعه م 1): در زمان غیبت ولی عصر (عج الله تعالی فرجه الشریف) نمازجمعه واجب تخییری است، لكن در صورت اقامه آن با شرایط، شركت درآن بنابر احتیاط، واجب است.